GIỚI THIỆU
ETCO2 (end tidal CO2) là thiết bị đo áp lực riêng phần khí CO2 cuối thì thở ra (PetCO2) được hiển thị dưới dạng sóng (capnography).
- Thông thường PetCO2 nhỏ hơn PaCO2 (áp lực riêng phần CO2 trong máu động mạch) từ 1- 5 mmHg.
- ETCO2 hay PaCO2 bình thường trong khoảng: 35 - 45 mmHg.
DỤNG CỤ ĐO ETCO2
Có 2 loại máy đo là mainstream và side stream:
- Mainstream: là phương pháp đo dòng chính, có cảm biến (sensor) nằm giữa ống nội khí quản và đường thở.
- Sidestream: là phương pháp đo dòng bên có cảm biến nằm trong máy monitor có riêng một dây dẫn lấy khí mẫu. Thường áp dụng trên người bệnh tự thở.
CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Chỉ định
Những người bệnh cần theo dõi CO2 liên tục:
- Người bệnh thở máy, bệnh lý hô hấp.
- Người bệnh bệnh lý thần kinh có tăng áp lực nội sọ.
- Người bệnh gây mê.
- Cấp cứu ngừng tuần hoàn...
Chống chỉ định
- Không có chống chỉ định.
CHUẨN BỊ
Người thực hiện thủ thuật
- Gồm một bác sĩ và một điều dưỡng.
Phương tiện
- Máy đo PetCO2 gồm dây cáp và sensor cho từng người bệnh kết nối với monitor theo dõi.
- Phương pháp mainstream: Buồng đo đặt trực tiếp vào đường thở. Áp dụng cho người bệnh đặt nội khí quản hoặc mở khí quản.
- Phương pháp sidestream: Đo trên người bệnh tự thở.
- Lưu ý về sensor: Tùy theo lứa tuổi sensor có kích thước khác nhau:
- Trẻ 3 - 10 kg: Thể tích khoảng chết là 2ml.
- Trẻ > 10 kg: Thể tích khoảng chết là 5ml.
Người bệnh
- Giải thích về lợi ích và nguy cơ của thủ thuật với người bệnh (nếu tỉnh, tự thở) hoặc với người nhà.
- Làm thông thoáng đường thở: Hút sạch đờm dãi tại mũi, miệng, nội khí quản.
Hồ sơ bệnh án
- Ghi chép hồ sơ lý do và chỉ định theo dõi ETCO2.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
Kiểm tra
- Kiểm tra hồ sơ.
- Kiểm tra người bệnh.
Thực hiện kỹ thuật
- Lắp sensor đo PetCO2 với dây cáp và kết nối với monitor, kiểm tra đèn trên dây cáp sáng, chờ 5 phút để làm ấm bộ phận cảm nhận.
- Sensor đảm bảo vô khuẩn hoặc đã được tiệt trùng, luôn được giữ sạch trong quá trình sử dụng.
- Kết nối với đầu ống nội khí quản và đầu dây máy thở.
- Kiểm tra độ chính xác của máy (test máy) ở mức 0 theo hướng dẫn của hãng.
- Khi đồ thị ghi sóng của PetCO2 trên màn hình đã hiện rõ và ổn định:
- Sóng ổn định khi hiện đầy đủ các phase của sóng, hiển thị kết quả PetCO2 trên màn hình.
- Sóng không ổn định là một đường thẳng hoặc hình dạng sóng bất thường, cần kiểm tra lại ống nội khí quản, sensor.
- Ghi nhận chỉ số PetCO2 trên màn hình theo thời gian nghiên cứu.
- Cài đặt các chỉ số báo động giới hạn thấp, giới hạn cao, ngừng thở.
THEO DÕI, TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ
Theo dõi
- Theo dõi giá trị ETCO2 và sóng capnography trên monitor. Theo dõi các dạng sóng bất thường để phát hiện lỗi thiết bị như tuột nội khí quản, tắc đờm dãi.
- Theo dõi khí máu động mạch để đánh giá mối tương quan.
Tai biến và xử trí
- Người bệnh nằm lâu nên thay cảm biến tránh nhiễm khuẩn bệnh viện.