Hỗ trợ hô hấp - tuần hoàn bằng màng trao đổi Oxy ngoài cơ thể (ECMO) ở trẻ em

GIỚI THIỆU

ECMO (Extra-Corporeal Membrane Oxygenation) là phương pháp hỗ trợ ngoài cơ thể để điều trị cho người bệnh suy tuần hoàn và/hoặc hô hấp nặng do những bệnh có khả năng hồi phục nhưng điều trị tích cực bằng các phương pháp thông thường thất bại.

CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Chỉ định

Sốc tim nặng trơ không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường do các nguyên nhân có thể hồi phục được như:

Sốc tim do viêm cơ tim.
Sau ngừng tuần hoàn hoặc dùng để cai máy tim phổi nhân tạo trong phòng mổ sau phẫu thuật tim.

Chống chỉ định

Cân nặng < 2 kg.
Tuổi thai < 34 tuần.
Bệnh tim không có khả năng điều trị.
Suy nhiều cơ quan nặng, không hồi phục.
Chảy máu nội sọ độ 2-4.
Bệnh đông máu hoặc chảy máu không khống chế được.

Chống chỉ định tương đối:

Thở máy trên 10 ngày.
Xuất huyết trong sọ độ 1.

CHUẨN BỊ

Người thực hiện

Phẫu thuật viên được đào tạo về đặt cannula, bác sĩ phụ, người đưa dụng cụ, bác sĩ gây mê.
Kỹ thuật viên chạy máy hoặc điều dưỡng được đào tạo về ECMO và bác sĩ hồi sức.

Phương tiện

Máy ECMO, máy trao đổi nhiệt, các bơm thay thế và bơm tay. Máy đo ACT.
Bộ phổi và dây phù hợp với tuổi, cannula theo tuổi.
Các dung dịch priming và máu, chế phẩm máu.
Dụng cụ phẫu thuật để đặt cannula.
Thuốc gây mê.

Người bệnh

Khám lâm sàng, đánh giá trước khi thực hiện thủ thuật.
Dùng các thuốc vận mạch, hồi sức ổn định về huyết động, hô hấp trước khi tiến hành thủ thuật.

Hồ sơ bệnh án

Xác định đúng tên, tuổi, chỉ định.
Giải thích cho người nhà và ký cam kết làm thủ thuật cũng như hỗ trợ ECMO.

CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

Kiểm tra hồ sơ

Kiểm tra hoàn thành các thủ tục hành chính, đúng chỉ định.

Kiểm tra người bệnh

Tình trạng huyết động, hô hấp.
Vị trí đặt cannula.
Sát khuẩn, vô trùng.

Thực hiện kỹ thuật

Tiến hành Priming, cho chạy máy ở chế độ chờ.
Đặt cannula: Bộc lộ mạch máu, tiêm Heparin, đặt cannula.
Kết nối hệ thống ECMO.
Chạy ECMO: Vặn FLOW ECMO từ từ tăng dần đến khi đạt dòng mong muốn.
Vặn dòng khí từ từ đến khi bằng dòng ECMO, nồng độ oxy 60%.
Kết nối Monitor đo áp lực trước bơm, sau phổi.
Kiểm tra khí máu và ACT sau chạy 15 phút.
Giảm dần vận mạch và cắt.
Cài đặt máy thở theo chế độ hỗ trợ.
Ghi các thông số ban đầu vào tờ theo dõi.

THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

Theo dõi

Người bệnh: Theo dõi huyết động, mạch, huyết áp, SpO2, thân nhiệt, nước tiểu.
Hệ thống máy: Flow máy đạt được, các chế độ báo động, áp lực trước bơm, áp lực sau phổi.
Đông máu: Kiểm tra ACT để đạt được mục đích chống đông.

Xử trí tai biến

Chảy máu: Truyền máu và các chế phẩm máu, duy trì tiểu cầu > 150 G/L, Fibrinogen > 1,5 g/L. Dùng transamin, FFP.
Nhiễm khuẩn: Thực hiện chặt chẽ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, cấy máu, nội khí quản và vị trí cannula. Dùng kháng sinh thích hợp.
Tắc nghẽn: Theo dõi, kiểm tra hàng ngày và chủ động thay Cannula, dây ECMO, phổi nhân tạo nếu cần.
Suy thận: Lọc máu, lọc màng bụng.
Biến chứng thần kinh: Xuất huyết não.
Mạch máu: Tắc mạch máu (cần can thiệp phẫu thuật).

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Nhi khoa - Bộ Y tế.